Mỗi ngày, trên các tuyến đường đều có thể xảy ra những vụ tai nạn giao thông với mức độ từ nhẹ đến nghiêm trọng. Trong nhiều trường hợp, những người có mặt tại hiện trường chính là những người đầu tiên có thể hỗ trợ nạn nhân trước khi đội ngũ cấp cứu đến nơi. Tuy nhiên, nếu xử lý không đúng cách như tự ý di chuyển nạn nhân, cung cấp sai thông tin khi gọi cấp cứu hoặc không bảo vệ hiện trường, thời gian cấp cứu có thể bị kéo dài và làm tăng nguy cơ biến chứng cho người bị nạn.
Theo khuyến nghị của Bộ Y tế và các đơn vị cấp cứu, những phút đầu tiên sau tai nạn được xem là “thời gian vàng”, quyết định rất lớn đến khả năng cứu sống và phục hồi của người bệnh. Vì vậy, việc bình tĩnh đánh giá tình huống và thực hiện đúng các bước xử lý ban đầu là kỹ năng mà mỗi người tham gia giao thông nên trang bị.
Dưới đây là 3 việc quan trọng bạn cần thực hiện trước khi xe cứu thương đến hiện trường.

Khi nào cần gọi xe cứu thương ngay?
Không phải mọi vụ va chạm đều cần sử dụng xe cứu thương. Tuy nhiên, trong các trường hợp dưới đây, người dân nên gọi 115 hoặc dịch vụ xe cứu thương gần nhất ngay lập tức:
- Người bị nạn bất tỉnh hoặc mất ý thức.
- Ngừng thở hoặc thở yếu.
- Chảy máu nhiều, khó cầm máu.
- Nghi ngờ chấn thương vùng đầu, cổ hoặc cột sống.
- Gãy xương hở hoặc biến dạng chi.
- Đau ngực dữ dội, khó thở sau tai nạn.
- Có nhiều nạn nhân cùng lúc.
- Người bị mắc kẹt trong phương tiện.
- Tai nạn có nguy cơ cháy nổ hoặc hóa chất nguy hiểm.
Việc gọi xe cứu thương sớm giúp trung tâm điều phối chuẩn bị đúng phương tiện, nhân lực và các thiết bị cấp cứu phù hợp trước khi đến hiện trường.
1. Gọi xe cứu thương và cung cấp thông tin chính xác
Ngay sau khi đảm bảo an toàn cho bản thân, việc đầu tiên cần thực hiện là gọi 115 hoặc dịch vụ cấp cứu gần nhất.
Nhiều người chỉ thông báo ngắn gọn rằng “có tai nạn” mà không cung cấp đầy đủ thông tin, khiến nhân viên điều phối phải gọi lại nhiều lần để xác minh, làm mất thêm thời gian quý giá.
Khi gọi cấp cứu, hãy chuẩn bị các thông tin sau:
- Địa điểm chính xác (số nhà, tên đường, mốc dễ nhận biết hoặc chia sẻ vị trí GPS nếu có).
- Số điện thoại liên hệ.
- Số lượng người bị nạn.
- Tình trạng ban đầu của nạn nhân (còn tỉnh, bất tỉnh, còn thở, chảy máu nhiều, mắc kẹt…).
- Những nguy cơ tại hiện trường như cháy nổ hoặc xe có nguy cơ tiếp tục va chạm.
Hãy giữ bình tĩnh, trả lời đúng trọng tâm các câu hỏi của tổng đài và chỉ kết thúc cuộc gọi khi nhân viên điều phối xác nhận đã nhận đủ thông tin.
2. Đảm bảo an toàn hiện trường và bảo vệ nạn nhân
Sau khi gọi cấp cứu, đừng vội tập trung vào việc di chuyển người bị nạn. Điều quan trọng hơn là đánh giá hiện trường để tránh phát sinh thêm tai nạn.
Hãy quan sát xem khu vực có:
- Xe vẫn đang lưu thông với tốc độ cao.
- Rò rỉ xăng hoặc dầu.
- Nguy cơ cháy nổ.
- Dây điện bị đứt.
- Xe có khả năng tiếp tục lật hoặc trôi.
Nếu điều kiện cho phép, hãy bật đèn cảnh báo, đặt tam giác phản quang hoặc nhờ người khác cảnh báo các phương tiện đang đến gần để giảm tốc độ.
Đồng thời, nên giữ khoảng trống quanh nạn nhân để xe cứu thương và nhân viên y tế có thể tiếp cận nhanh khi đến hiện trường.
Sai lầm thường gặp
Nhiều người tụ tập đông quanh nạn nhân, quay phim hoặc chụp ảnh hiện trường. Điều này không những ảnh hưởng đến quyền riêng tư của người bị nạn mà còn cản trở công tác cứu hộ.

3. Hỗ trợ nạn nhân đúng cách trong thời gian chờ xe cứu thương
Nếu chưa được đào tạo sơ cứu, nguyên tắc quan trọng nhất là không làm tổn thương nạn nhân thêm.
Trước tiên, hãy kiểm tra nhanh:
- Người bệnh còn tỉnh hay không.
- Có còn thở bình thường không.
- Có chảy máu nhiều không.
- Có dấu hiệu gãy xương hoặc biến dạng chi không.
Nếu nạn nhân bị chảy máu nhiều, có thể dùng gạc hoặc khăn sạch ép trực tiếp lên vết thương để cầm máu.
Nếu nạn nhân còn tỉnh, hãy trấn an để họ hạn chế cử động và chờ nhân viên y tế đến.
Khi nào không nên tự ý di chuyển nạn nhân?
Không nên bế, kéo hoặc thay đổi tư thế nạn nhân nếu nghi ngờ:
- Chấn thương vùng đầu.
- Chấn thương cổ.
- Chấn thương cột sống.
- Gãy xương chi dưới.
- Đa chấn thương.
Việc di chuyển sai cách có thể khiến tổn thương trở nên nghiêm trọng hơn, thậm chí dẫn đến liệt hoặc đe dọa tính mạng.
Chỉ di chuyển nạn nhân khi hiện trường có nguy cơ trực tiếp như cháy nổ, sạt lở hoặc xe có khả năng tiếp tục va chạm.
Những việc có thể thực hiện
- Theo dõi nhịp thở.
- Theo dõi ý thức.
- Cầm máu.
- Giữ ấm cho nạn nhân.
- Làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế qua điện thoại nếu có.

Hướng dẫn sơ cứu cơ bản trước khi xe cứu thương đến
Sơ cứu ban đầu đúng cách có thể giúp hạn chế mất máu, duy trì hô hấp và giảm nguy cơ biến chứng trong thời gian chờ xe cứu thương. Tuy nhiên, chỉ nên thực hiện những kỹ thuật phù hợp với khả năng của mình và ưu tiên làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế nếu đang được hỗ trợ qua điện thoại.
Nếu nạn nhân bất tỉnh nhưng còn thở
Hãy kiểm tra xem đường thở của nạn nhân có bị cản trở hay không.
Nếu không nghi ngờ chấn thương cột sống hoặc vùng cổ, có thể đặt nạn nhân ở tư thế nằm nghiêng an toàn để hạn chế nguy cơ sặc khi nôn.
Nếu nghi ngờ chấn thương vùng đầu, cổ hoặc cột sống, nên giữ nguyên tư thế và theo dõi hô hấp cho đến khi nhân viên y tế đến hiện trường.
Nếu nạn nhân không thở hoặc ngừng tim
Đây là tình huống cần gọi 115 ngay lập tức.
Nếu bạn đã được đào tạo hồi sức tim phổi (CPR), hãy tiến hành theo đúng hướng dẫn hoặc thực hiện theo chỉ dẫn của nhân viên tổng đài cấp cứu.
Nếu chưa được đào tạo, không nên thực hiện các kỹ thuật phức tạp mà hãy tập trung giữ đường thở thông thoáng, theo dõi tình trạng người bệnh và chờ nhân viên y tế.
???? Lưu ý: Chỉ thực hiện hồi sức tim phổi khi đã được hướng dẫn hoặc đã tham gia các khóa đào tạo sơ cứu.
Nếu nạn nhân bị chảy máu nhiều
Chảy máu nhiều là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nguy hiểm đến tính mạng sau tai nạn.
Trong trường hợp này:
- Dùng gạc sạch hoặc khăn sạch ép trực tiếp lên vết thương.
- Duy trì lực ép liên tục cho đến khi xe cứu thương đến.
- Nếu vết thương ở tay hoặc chân, có thể nâng cao chi bị thương khi không nghi ngờ gãy xương.
Không nên tự ý rút các dị vật đang cắm sâu vào cơ thể vì có thể làm chảy máu nhiều hơn.
Nếu nghi ngờ gãy xương
Các dấu hiệu thường gặp gồm:
- Biến dạng chi.
- Đau nhiều khi cử động.
- Sưng nề nhanh.
- Không thể cử động bình thường.
Trong trường hợp này:
- Hạn chế tối đa việc di chuyển.
- Không tự ý nắn chỉnh xương.
- Cố định tạm thời nếu có kiến thức sơ cứu và dụng cụ phù hợp.
- Chờ nhân viên y tế xử lý.
Những sai lầm thường gặp khi hỗ trợ nạn nhân
Trong thực tế, nhiều hành động xuất phát từ ý tốt nhưng lại có thể khiến tình trạng người bị nạn nghiêm trọng hơn.
Tự ý bế hoặc kéo nạn nhân
Đây là lỗi phổ biến nhất.
Nếu nạn nhân bị tổn thương cột sống hoặc vùng cổ, việc di chuyển sai tư thế có thể dẫn đến liệt hoặc tổn thương thần kinh không thể hồi phục.
Tháo mũ bảo hiểm không đúng cách
Nếu người bị tai nạn vẫn đang đội mũ bảo hiểm, không nên tự ý tháo mũ khi chưa có kỹ năng chuyên môn.
Việc tháo sai kỹ thuật có thể làm tổn thương cột sống cổ.
Cho nạn nhân ăn hoặc uống
Nhiều người nghĩ rằng cho nạn nhân uống nước sẽ giúp họ tỉnh táo hơn.
Tuy nhiên, đối với người có nguy cơ phải phẫu thuật hoặc bị chấn thương vùng đầu, việc ăn uống có thể làm tăng nguy cơ sặc và gây khó khăn cho quá trình điều trị.
Tụ tập đông người
Đám đông không giúp ích cho quá trình cấp cứu mà còn:
- Gây cản trở xe cứu thương.
- Làm nhân viên y tế khó tiếp cận.
- Gây mất trật tự hiện trường.
Nếu không trực tiếp hỗ trợ, hãy giữ khoảng cách để lực lượng cấp cứu làm việc thuận lợi.
Quay phim, chụp ảnh hiện trường
Việc phát trực tiếp hoặc chia sẻ hình ảnh người bị nạn lên mạng xã hội không chỉ ảnh hưởng đến quyền riêng tư mà còn gây tác động tiêu cực đến gia đình nạn nhân.
Checklist ghi nhớ khi gặp tai nạn giao thông
5 việc cần làm
✔ Giữ bình tĩnh và đảm bảo an toàn cho bản thân trước.
✔ Gọi 115 ngay khi phát hiện người bị nạn có dấu hiệu nguy hiểm.
✔ Cung cấp đầy đủ địa điểm và tình trạng người bệnh.
✔ Theo dõi người bị nạn và sơ cứu trong khả năng của mình.
✔ Hướng dẫn xe cứu thương tiếp cận hiện trường nếu địa điểm khó tìm.
5 điều tuyệt đối không nên làm
✘ Không tự ý di chuyển nạn nhân khi nghi ngờ chấn thương cột sống.
✘ Không tháo mũ bảo hiểm nếu chưa được đào tạo.
✘ Không cho nạn nhân ăn hoặc uống.
✘ Không tụ tập hoặc cản trở lực lượng cấp cứu.
✘ Không quay phim, chụp ảnh hoặc phát trực tiếp hiện trường.
Những câu hỏi thường gặp
Có nên gọi xe cứu thương cho mọi vụ tai nạn giao thông không?
Không. Đối với các va chạm nhẹ, người bị nạn chỉ bị xây xát nhỏ và vẫn tỉnh táo, có thể đến cơ sở y tế gần nhất để kiểm tra. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các dấu hiệu như bất tỉnh, khó thở, chảy máu nhiều, nghi ngờ gãy xương hoặc chấn thương vùng đầu, cổ, cột sống thì cần gọi xe cứu thương ngay.
Có nên đưa nạn nhân đến bệnh viện bằng xe máy?
Không nên trong các trường hợp nghi ngờ chấn thương nặng. Xe cứu thương được trang bị cáng, hệ thống oxy và các thiết bị hỗ trợ giúp người bệnh được theo dõi an toàn trong quá trình vận chuyển.
Nếu không biết sơ cứu thì nên làm gì?
Điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh, gọi 115, bảo vệ hiện trường và làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Không nên thực hiện các kỹ thuật vượt quá khả năng của mình.
Kết luận
Tai nạn giao thông luôn tiềm ẩn nhiều nguy cơ và có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Trong những phút đầu tiên sau tai nạn, sự bình tĩnh, đánh giá đúng tình huống và xử lý theo đúng quy trình có thể tạo nên sự khác biệt rất lớn đối với khả năng cứu sống và phục hồi của nạn nhân.
Hãy luôn ghi nhớ ba nguyên tắc quan trọng:
- Gọi xe cứu thương và cung cấp thông tin chính xác.
- Đảm bảo an toàn hiện trường trước khi hỗ trợ.
- Sơ cứu đúng cách và không tự ý di chuyển nạn nhân khi chưa đánh giá đầy đủ tình trạng chấn thương.
Việc trang bị kiến thức xử lý ban đầu không chỉ giúp bảo vệ người khác mà còn là kỹ năng thiết yếu để mỗi người chủ động ứng phó với các tình huống khẩn cấp trong cuộc sống.
Liên hệ An Phú Thành để được tư vấn giải pháp xe cứu thương
Một hệ thống cấp cứu hiệu quả không chỉ cần đội ngũ y tế chuyên môn mà còn cần xe cứu thương đạt chuẩn, được trang bị đầy đủ thiết bị và sẵn sàng hoạt động trong mọi tình huống.
Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu An Phú Thành (APT) chuyên cung cấp các dòng xe cứu thương nhập khẩu như Toyota Hiace 2.7L, Toyota Hiace 3.5L, Toyota Fortuner Ambulance và Ford Transit Ambulance, đáp ứng nhu cầu của bệnh viện, phòng khám, doanh nghiệp, khu công nghiệp và các tổ chức y tế trên toàn quốc.
Khi lựa chọn An Phú Thành, khách hàng sẽ nhận được:
- Tư vấn lựa chọn dòng xe phù hợp với nhu cầu sử dụng.
- Thiết kế cấu hình trang thiết bị y tế theo yêu cầu.
- Cung cấp catalogue và báo giá nhanh chóng.
- Chính sách bảo hành trên toàn quốc.
- Dịch vụ hậu mãi sau mua, hỗ trợ kỹ thuật và bảo dưỡng trong suốt quá trình sử dụng.
???? Liên hệ An Phú Thành ngay hôm nay để được đội ngũ chuyên gia tư vấn giải pháp xe cứu thương phù hợp với đơn vị của bạn.
Hotline: 0976555631.
Tài liệu tham khảo
Bài viết được biên soạn dựa trên các tài liệu và hướng dẫn từ những cơ quan chuyên môn nhằm đảm bảo tính chính xác và cập nhật:
- Bộ Y tế – Hướng dẫn sơ cứu ban đầu và cấp cứu ngoại viện: https://moh.gov.vn
- Thông tư 49/2016/TT-BYT của Bộ Y tế về tổ chức và hoạt động cấp cứu tai nạn giao thông trên đường bộ cao tốc.
- Trung tâm Cấp cứu 115 TP. Hồ Chí Minh – Hướng dẫn tiếp nhận và điều phối cấp cứu: https://capcuu115.vn
- Hội Chữ thập đỏ Việt Nam – Tài liệu hướng dẫn sơ cấp cứu cộng đồng: https://redcross.org.vn
- Bộ Công an – Các quy định về xử lý tai nạn giao thông và trách nhiệm của người tham gia giao thông.
- Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (American Heart Association – AHA) – Hướng dẫn hồi sức tim phổi (CPR) và cấp cứu tim mạch khẩn cấp: https://cpr.heart.org